Państwo na w – przykłady do krzyżówek i quizów

Czy wiesz, że w języku polskim jest kilkanaście nazw państw rozpoczynających się na literę W, ale w krzyżówkach cały czas wraca dosłownie kilka z nich? Ten niewielki zestaw pojawia się tak często, że warto go mieć w małym „zewnętrznym twardym dysku” w głowie. Dobrze opanowane państwa na W ułatwiają rozwiązywanie krzyżówek, testów z geografii, kahootów czy szkolnych quizów z wiedzy o świecie. Poniżej zebrano najpraktyczniejsze przykłady wraz z podpowiedziami: liczba liter, typowe skojarzenia i drobne pułapki, na które uczniowie potrafią się nadziać.

Najczęściej spotykane państwa na W (must know)

W szkolnych krzyżówkach i quizach humanistycznych najczęściej przewijają się te same nazwy państw na W. Warto je znać „z automatu”, razem z liczbą liter.

Węgry – 6 liter
Włochy – 7 liter
Wietnam – 7 liter
Watykan – 7 liter
Wenezuela – 9 liter
Wielka Brytania – zwykle 15 znaków z odstępem, 13 liter bez spacji
Wybrzeże Kości Słoniowej – podobnie: 26 znaków ze spacjami, 23 litery

W praktyce szkolnej, przy hasłach „państwo na W” bardzo często chodzi o:

6 liter – WĘGRY
7 liter – WŁOCHY, WIETNAM lub WATYKAN (trzy klasyki)
9 liter – WENEZUELA

Jeśli w krzyżówce pojawia się hasło „państwo w Europie na W”, prawie zawsze odpowiedzią będą Włochy albo Węgry, ewentualnie Watykan. Z kolei przy dopisku „w Azji” odpowiedź kieruje w stronę Wietnamu.

Najpraktyczniejszy „zestaw startowy” do krzyżówek i testów to: Węgry, Włochy, Wietnam, Watykan, Wenezuela, Wielka Brytania, Wybrzeże Kości Słoniowej.

Państwo na W a liczba liter – szybkie ściągi

W krzyżówkach literalne podejście do długości słowa ma znaczenie. Przydatne jest kojarzenie państw na W z typową liczbą liter. Warto też pamiętać, że autorzy krzyżówek czasem:

ignorują spacje (liczą tylko litery),
traktują wielowyrazowe nazwy jako jedno długie hasło,
aż nadto upraszczają – np. piszą tylko główny człon nazwy.

Najczęściej spotykane kombinacje:

Państwo na W, 5–6 liter – w praktyce dominuje jedna nazwa:

Węgry – 6 liter, państwo w Europie Środkowej, stolica Budapeszt.

Państwo na W, 7 liter – tu robi się ciekawiej, bo pojawia się kilka bardzo popularnych możliwości:

Włochy – Europa Południowa, Rzym, kultura śródziemnomorska.
Wietnam – Azja Południowo-Wschodnia, Hanoi.
Watykan – enklawa w Rzymie, najmniejsze państwo świata.

Państwo na W, 8–9 liter

Wenezuela – 9 liter, Ameryka Południowa, stolica Caracas.

Przy dłuższych hasłach warto uważać na to, czy autor zadania w ogóle brał pod uwagę spacje:

Wielka Brytania – „państwo na W, 15 znaków” (ze spacją) lub 13 liter (bez spacji).
Wybrzeże Kości Słoniowej – bardzo długie, czasem stosowane jedynie w ambitniejszych krzyżówkach.

W quizach internetowych i testach szkolnych częściej niż długość pojawia się po prostu pytanie w stylu „podaj państwo na literę W leżące w Europie” – wtedy krąg możliwości zawęża się do Węgier, Włoch i Watykanu (ewentualnie Wielkiej Brytanii, jeśli prowadzący używa tej nazwy zamiast „Zjednoczone Królestwo”).

Europa: państwa na W, które trzeba znać

Dla uczniów szkół podstawowych i średnich najważniejsze są europejskie państwa na W. Pojawiają się nie tylko w krzyżówkach, ale też na sprawdzianach z geografii, historii czy WOS-u.

Włochy, Węgry, Watykan – klasyka szkolnych zadań

Włochy to państwo na Półwyspie Apenińskim, z dostępem do Morza Śródziemnego. Kojarzy się je z Rzymem, Koloseum, renesansem i kuchnią (pizza, pasta). W zadaniach często pojawia się jako:

„państwo na W, stolica Rzym”
„państwo w Europie, otaczające Watykan”

Węgry leżą w Europie Środkowej, bez dostępu do morza. Stolica to Budapeszt, a język węgierski należy do grupy ugrofińskiej – w odróżnieniu od większości języków słowiańskich czy germańskich w regionie. Często występują definicje:

„państwo nad Dunajem, na W”
„kraj z Budapesztem”

Watykan to mikro-państwo otoczone przez Rzym. Jest siedzibą papieża i centrum Kościoła katolickiego. W łamigłówkach pojawia się zwykle jako „najmniejsze państwo świata” albo „państwo na W, siedziba papieża”.

Wielka Brytania – nazwa, która potrafi namieszać

Wielka Brytania bywa w szkole traktowana wymiennie z nazwą „Zjednoczone Królestwo”. Z punktu widzenia krzyżówek i quizów liczy się jedno: zaczyna się na W i bywa długim hasłem. Prowadzący zajęcia lub autorzy testów mogą zastosować różne warianty:

„państwo na W, w skład którego wchodzi m.in. Anglia i Szkocja”
„państwo wyspiarskie na Atlantyku, stolica Londyn”

Warto odróżniać:

Wielka Brytania – nazwa wyspy oraz potocznie państwa,
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej – pełna nazwa państwa.

Na potrzeby szkolnych zadań zwykle nikt nie oczekuje pełnej formy. Wystarczy kojarzyć, że kraj z Londynem i Anglią to właśnie „Wielka Brytania” i że w wielu zadaniach będzie zaliczany jako państwo na W.

Poza Europą: Wietnam, Wenezuela i długie Wybrzeże Kości Słoniowej

Poza Europą rozpoznawalne państwa na W są trzy: Wietnam, Wenezuela i Wybrzeże Kości Słoniowej. W praktyce szkolnej to właśnie one przewijają się na lekcjach geografii świata.

Azja i Ameryka – Wietnam i Wenezuela

Wietnam leży w Azji Południowo-Wschodniej, nad Morzem Południowochińskim. Kraj ma wydłużony kształt, ciągnący się wzdłuż wybrzeża. W zadaniach często podkreśla się:

stolicę – Hanoi,
historię wojny wietnamskiej,
ryż jako podstawę rolnictwa i diety.

Definicje w quizach mogą brzmieć na przykład: „państwo na W w Azji, stolica Hanoi” albo „państwo na W, dawniej pod wpływami francuskimi, wojna w latach 60. XX w.”.

Wenezuela to państwo w północnej części Ameryki Południowej, nad Morzem Karaibskim. Kojarzy się je z bogatymi złożami ropy naftowej oraz z politycznymi kryzysami ostatnich lat. W kontekście szkolnym pojawiają się najczęściej takie tropy:

stolica – Caracas,
ropa naftowa jako główny surowiec eksportowy,
położenie na północnym wybrzeżu Ameryki Południowej.

Wybrzeże Kości Słoniowej – trudne, ale lubiane przez autorów zadań

Wybrzeże Kości Słoniowej to państwo w Afryce Zachodniej, nad Zatoką Gwinejską. Dawniej używano także francuskiej nazwy „Côte d’Ivoire”, obecnie w polskich materiałach edukacyjnych dominuje jednak tłumaczenie. To wdzięczne hasło do krzyżówek z kilku powodów:

jest długie, więc dobrze „wypełnia” diagram,
zawiera spacje, co pozwala autorowi bawić się liczbą znaków,
brzmi egzotycznie, ale jednocześnie jest obecne w szkolnych atlasach.

W testach można spotkać pytania w rodzaju: „państwo na W w Afryce, stolica Jamusukro” (choć w praktyce częściej pojawia się duże miasto Abidżan). Warto więc zapamiętać, że ta nazwa to również państwo na literę W, mimo iż główny człon „Kości Słoniowej” komplikuje zapis.

Kiedy „na W” nie znaczy „państwo” – pułapki w zadaniach

W krzyżówkach i quizach często miesza się pojęcia: państwo, kraj, terytorium, kraina historyczna. Dla osoby, która dopiero się uczy geografii politycznej, może to być mylące.

Nazwy geograficzne, które nie są niepodległymi państwami

Do zadań z literą W bardzo chętnie wrzucane są nazwy, które nie są formalnie państwami, ale pojawiają się obok nich w atlasach czy na mapach politycznych świata. Przykłady:

Walia – część składowa Zjednoczonego Królestwa, nie samodzielne państwo.
Wyspy Owcze – terytorium zależne Danii, niepodległości brak.
Wallis i Futuna – terytorium zamorskie Francji na Pacyfiku.

W szkolnych quizach prowadzący potrafią zapytać: „podaj nazwę krainy na W, wchodzącej w skład Wielkiej Brytanii” – wtedy pasuje Walia, ale nie jest to samodzielne państwo. W krzyżówkach z kolei może się pojawić hasło „kraj na W” użyte w luźnym znaczeniu, właśnie w odniesieniu do Walii. Warto więc patrzeć, czy w definicji pada słowo państwo, kraj czy np. kraina historyczna.

Nazwy z członem „Wyspy” – jak liczyć litery?

Nazwy zaczynające się od słowa „Wyspy” to osobna kategoria. Część z nich oznacza niepodległe państwa, część – terytoria zależne. W ujęciu praktycznym, przydatne są szczególnie:

Wyspy Marshalla – niepodległe państwo na Pacyfiku.
Wyspy Salomona – również niepodległe państwo na Pacyfiku.
Wyspy Świętego Tomasza i Książęca – państwo w Zatoce Gwinejskiej (Afryka).

Problem pojawia się przy liczeniu liter. W części krzyżówek autor oczekuje zapisania całości (np. „WyspyMarshalla” bez spacji w kratkach diagramu), a w definicji podaje liczbę wszystkich liter – z pominięciem spacji. W innych zadaniach liczy się już tylko główny człon (np. „państwo na W, drugi człon: Salomona”).

Na potrzeby szybkich szkolnych testów najczęściej wystarczy świadomość, że:

istnieją niepodległe państwa zaczynające się od „Wyspy…”,
„Wyspy Owcze” czy „Wyspy Kanaryjskie” to już nie państwa, ale terytoria zależne.

Jak skutecznie zapamiętać państwa na W do krzyżówek i sprawdzianów

Zapamiętywanie listy nazw wcale nie musi być nudne. Przy państwach na W dobrze sprawdza się proste łączenie informacji: litera – kontynent – jedno charakterystyczne skojarzenie.

Przykładowy schemat:

Węgry – Europa, Budapeszt, brak dostępu do morza.
Włochy – Europa, Rzym, pizza i Koloseum.
Watykan – Europa, papież, najmniejsze państwo.
Wielka Brytania – Europa, Londyn, wyspiarskie państwo.
Wietnam – Azja, Hanoi, wojna wietnamska.
Wenezuela – Ameryka Południowa, Caracas, ropa naftowa.
Wybrzeże Kości Słoniowej – Afryka, Jamusukro, bardzo długa nazwa.

Dla osób rozwiązujących krzyżówki przydatne jest też stworzenie sobie „mini słownika” w zeszycie albo w notatkach w telefonie. W jednej kolumnie – nazwa państwa, w drugiej – liczba liter, w trzeciej – położenie geograficzne. Kilkukrotne przerobienie takiej listy sprawia, że nawet dłuższe hasła, jak Wybrzeże Kości Słoniowej czy Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, przestają robić wrażenie i stają się po prostu kolejnymi elementami układanki.

Po kilku podejściach „państwo na W” przestaje być zagadką, a staje się przyjemnym skojarzeniem – niezależnie od tego, czy chodzi o krzyżówkę w gazecie, quiz klasowy czy test z geografii.